Odjeljenje za podvodnu i hiperbaričnu medicinu

Sadržaj ove stranice zahteva noviju verziju Adobe Flash Player-a na vašem računaru. Molimo Vas da kliknete na donju flash ikonu i instalirate Adobe flash player.

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

HIPERBARIČNA MEDICINA je jedna od grana medicinske nauke koja se bavi proučavanjem djelovanja povećanog atmosferskog pritiska na ljudski organizam uopšte, a posebno djelovanjem metaboličkih, inertnih i toksičnih gasova pod povećanim atmosferskim pritiskom na isti.
Takođe, hiperbarična medicina se bavi proučavanjem načina i postupaka liječenja pacijenata u hiperbaričnim komorama (HBK) koji su bili izloženi štetnim efektima povećanog atmosferskog pritiska i kod kojih se 100% kiseonik pod povećanim atmosferskim pritiskom koristi u liječenju oboljenja, povreda i trovanja toksičnim gasovima.

HIPERBARIČNA OKSIGENACIJA (HBO) je specifična metoda liječenja oboljenja, povreda i trovanja toksičnim gasovima, pri čemu pacijenti u hiperbaričnoj komori (barokomori) udišu 100% kiseonik pod pritiskom većim od jedne atmosfere.

Ideja o korišćenju povišenog ili sniženog atmosferskog pritiska u liječenju datira iz XVIII vijeka kada kiseonik još nije bio otkriven, a njegova uloga u životnim procesima nije bila poznata.Terapijsko dejstvo kiseonika predvidjeo je njegov pronalazač Pristili 1775. godine i od tada je kiseonik korišćen više nego bilo koji terapijski supstrat poznat čovjeku.

Tridesetih godina dvadesetog vijeka započeto je  studiozno izučavanje hiperbarične oksigenacije (HBO). U početku je bilo vezano za tretman dekompresione bolesti (specifične bolesti ronilaca,kesonskih radnika i pilota), da bi se pedesetih godina dvadesetog vijeka započelo i sa kliničkom primjenom hiperbarične oksigenacije.

I pored svih teškoća i otpora u primjeni hiperbarične oksigenacije u terapijske svrhe ona je razvijana  u  raznim djelovima svijeta. Otpori su dolazili kako od onih koji ne poznaju fizičke i fiziološke efekte HBO, tako i od onih koji su pod uticajem agresivnog marketinga snažne farmaceutske industrije, koja iz konkurentnih razloga negira vrijednosti HBO.

Na prvom međunarodnom kongresu iz oblasti kliničke primjene HBO održanom u Amsterdamu septembra 1963.godine doktor J.H.JAKOBSON svoje izlaganje je završio riječima: „Terapijska primjena kiseonika na atmosferskim pritiscima većim od jedne atmosfere predstavlja progres koji se po svojoj važnosti može porediti sa uvodjenjem transfuzije ili antibiotika u terapijske svrhe“
 
Shodno izjavi doktora Jakobsona nameće se kao potrebno objašnjenje suštine hiperbarične oksigenacije  koje bi ukratko bilo slijedeće:
Na pritisaku od jedne atmosfere (bara) pri udisaju 100% kiseonika hemoglobin iz crvenih krvnih zrnaca zasićen je kiseonikom 100% i u 100 ml krvi ima 20 ml kiseonika hemijski vezanog za hemoglobin i 2 ml fizički otopljenog  u krvnoj plazmi. Pri povećanju pritiska od jedne na 2,5 atmosfera u 100ml krvi biće 20ml kiseonika hemijski vezanog za za hemoglobin i 6 ml fizički otopljenog u krvnoj plazmi, upravo onoliko koliko je u svakodnevnim uslovima života i rada, bez većih fizičkih napora, iskorišćenost kiseonika na nivou ćelija ljudskog organizma. Pored toga , zbog povećanog  atmosferskog pritiska ubrzana je i difuzija kiseonioka iz krvnih sudova-kapilara kroz ćelijsku membranu.
Zbog degenerativnih procesa, kod mnogih oboljenja, dolazi do suženja sitnih krvnih sudova-kapilara čiji prečnik postaje manji od prečnika crvenih krvnih zrnaca. Crvena krvna zrnca ne mogu proći kroz takve krvne sudove i predati ćeliji kiseonik neophodan za njen život i funkcionisanje što dovodi do poremećaja u strukturi i funkciji ćelije, a posle toga tkiva , organa i na kraju čitavog organizma. U toku  HBO fizički otopljen kiseonik u krvnoj plazmi dolazi do ćelija ljudskog organa, jer krvna plazma kao tečnost prolazi i kroz ekstremno sužene kapilare, tako da struktura i funkcija ćelije budu očuvane.
Manjak kiseonika-hipoksija, koja je posebno izražena kod rana koje su obično inficirane, usporava umnožavanje fibrolasta, biosintezu kolagena i mikrocilkulatornu neoangiogenezu-neokapilarizaciju, pa time i zarastanje rana. Hiperbarična oksigenacija koriguje manjak kiseonika-hipoksiju za vrijeme tretmana pacijenta u hiperbaričnoj komori i 4. do 6. časova poslije. Na taj način HBO prekida začarani krug u kome je zbog manjka kiseonika-hipoksije usporeno zarastanje rana i olakšan nastavak infekcije, koja opet prouzrokuje manjak kiseonika-hipoksiju.

Hiperbarična oksigenacija bilo da se koristi kao glavna ili dodatna terapija koristi se u mnogim medicinskim oblastima, odnosno u svim slučajevima gdje je bilo iz kojih razloga došlo do deficita u kiseoničkom transportu.

Hiperbarična oksigenacija (HBO) se mora hitno primijeniti kod:
-Dekompresione bolesti i barotraumatske gasne embolije (bolesti ronilaca, kesonskih radnika i pilota),
-Gasne gangrene,
-Trovanja ugljenmonoksidom i drugim anoksičnim i asfiktičnim gasovima.

Pored navedenih  hitnih stanja HBO se prijenjuje u liječenju:
-Komplikacija šećerne bolijesti:angiopatija, polineuropatija, dijabetičnog stopala,
-Insuficijencija arterijske i venske cirkulacije: arterioskreloza i sporo zarastajućih rana-ulkusa, Birgerove bolesti,
-Akutne nagluvosti kao posledica vazdušnog pritiska kod eksplozija i akutne nagluvosti nepoznate etiologije (što prije treba pristupiti tretmanu HBO),
-Skrelodermija,
-Osteomijelitisa,
-Pareza i paraliza centralnih i perifernih nerava ukoliko od povrede ili oboljenja nije prošlo više od 3 (tri) mjeseca,
-Vazomotornih glavobolja-migrena,
-Kraš sindroma i drugih traumatskih ishemija,
-Ugroženih kožnih i koštanih transplatata i sporog zarašćivanja kostiju,
-Opekotina, promrzlina i elektrokucija,
-Reumatoidnog artritisa,
-Opstruktivnog bronhitisa,
-Okulzije centralne arterije retine,
-Psorijaze i
-Multipne skleroze-desiminiranog encefalomijelitisa u ranoj fazi oboljenja.
Hiperbarična oksigenacija se preporučuje i zdravim ljudima npr. sportistima koji su izloženi znatnim fizičkim naporima, jer HBO smanjuje umor i povećava fizičku izdržljivost smanjujući nakupljane mliječne kiseline i amonijaka u organizamu sportiste, šta više, ukoliko su mliječna kiselina i amonijak povećani HBO dovodi do njihovog brzog normalizovanja.

Osim navedenih indikacija za primjenu HBO postoje i kontraindikacije koje onemogućavaju primjenu HBO, odnosno tretman u hiperbaričnim komorama, a one su:
-Akutne upale srednjeg uva, Eustahijeve tube i kranijalnih sinusa do njihovog saniranja,
-Pneumotoraks, tuberkuloza pluća i izraženi enfizem pluća,
-Srčana dekompezacija EF< 45 %, poremećaji srčanog ritma visokog stepena, izražene aneurizme krvnih sudova , svježe neorganizirane tromboze, neprekinuti hipertireoidizam
-Maligna oboljenja, epilepsija, klaustrofobija, narkomanija, trudnoća i duševna oboljenja.

U toku HBO pacijent se izlaže uslovima povećanog atmosferskog pritiska kojima on nije svakodnevno izložen te se moraju  obaviti predhodni pregledi (pregledi prije HBO tretmana) koji sprečavaju ugrožavanje zdravlja pacijenta, a oni obuhvataju:
-RTG snimak srca ipluća,
-ORL pregled,
-Laboratorijske analize krvi i urina,
-Internistički nalaz  sa snimkom EKG-a i
-Dopler krvnih sudova.

Savjestan odabir indikacija i uočavanje kontraindikacija za primjenu HBO, savjestan rad pratioca pacijenata u hiperbaričnoj komori i manipulanata hiperbarične komore neće ugroziti zdravlje pacijenata, a  dovesti će do njegovog izlječenja ili poboljšanja  zdravstvenog stanja.

Osim liječenja pacijenata u HBK (hiperbarične komore), osoblje odjeljenja za podvodnu i hiperbaričnu medicinu obavlja i selekcione preglede kandidata za ronioce, a ti pregledi obuhvataju specifične funkcionalne testove koji se mogu obaviti jedino u ovome odjeljenju na području Crne Gore pa i  šire.

U okviru Odjeljenja postoji hemijska laboratorija u kojoj se vrše kontrole ispravnosti disajnih medija koji se koriste u HBK (medicinski vazduh i kiseonik).
U komercijalne svrhe, a za potrebe ronilačkih klubova i pojedinaca vrše se analize disajnih medija (ronilačkog vazduha i kiseonika) i apsorbenata koji se koriste u ronilačkim aparatima otvorenog, poluzatvorenog i zatvorenog kruga disanja.
Takođe, u komercijalne svrhe hemijska laboratorija vrši hemijsku analizu vode za piće iz vodovodne mreže ili vode iz bunara,cisterni, tankova, bazena ili sličnih izvora snabdijevanja. Ova analiza se vrši na zahtjev građana ili ustanova koje imaju potrebe za kontrolom kvaliteta vode.

Odjeljenje za podvodnu i hiperbaričnu medicinu od aparature  potrebne za rad raspolaže sa dvije HBK u kojima postoje po osam aparata za HBO (udisanje kiseonika pod povećanim pritiskom), kompresorima za medicinski vazduh, bamkama-spremištima za medicinski vazduh i kiseonik, uređaja za punjenje ronilačkih aparata komprimiranim vazduhom za ronjenje (komercijalno za potrebe ronilačkih klubova i pojedinaca) i potrebnim uređajima i opremom za hemijsku analizu vazduha, kiseonika, apsorbenata i hemijsku analizu vode.

Odjeljenje za podvodnu i hiperbaričnu medicinu u liječenju pacijenata, selekcionim pregledima kandidata za ronioce i hemijskim analizama, i ako djeluje jedistveno praktično se sastoji od tri cjeline:

1.Ambulanta sa prostorom za smještaj HBK.U ambulanti se vrše pregledi pacijenata prije HBO tretmana i dio funkcionalnih testiranja kod selekcionih pregleda kandidata za ronioce, a u HBK pacijenti pristupaju HBO tretmanu i vrši se dio funkcionalnih testiranja
kod selekcionih pregleda kandidata za ronioce.
2.Mašinskog bloka u kome se nalaze kompresori, banke-spremišta za vazduh i kiseonik pod povećanim pritiskom i uređaj za punjenje ronilačkih aparata komprinovanim vazduhom.
3.Hemijske laboratorije sa potrebnim uređajima i opremom.

U Odjeljenju za podvodnu  i  hiperbaričnu medicinu rade: jedan ljekar, četiri  medicinska tehničara, hemijski tehničar, dva manipulanta HBK i dva specijalista za uređaje pod visokim pritiskom.

Stručni tim čine:
Načelnik  Odjeljenja za podvodnu i hiperbaričnu medicinu:
Runje dr Marko, specijalista pomorske  medicine
Glavni medicinski tehničar: Milaš Vesna, viši medicinski tehničar

Radno vrijeme: Svakim radnim danom od 07.00 do 15.00 časova, a za rješavanje urgentnih stanja iz podvodne i  hiperbarične medicine koja se mogu javiti poslije radnog vremena, vikendom i praznicima postoji ekipa u stalnoj  pripravnosti koja hitno dolazi na poziv i interveniše  (telefoni: 031/640-988; 031/640-902)

Kontakti:
Dr Marko Runje
Telefon :+382 31 640 881
E-mail: marko.runje@bolnica-meljine.me
Milaš Vesna
Telefon:+382 31 640 883
E-mail: hbo@bolnica-meljine.me

Kontakti

Glavni med. tehničar
Telefon: +382 31 640 883
dr. Marko Runje (Načelnik odjeljenja)
E-mail: marko.runje@bolnica-meljine.me
Telefon: +382 31 640 881